Dư địa chí phường Âu Lâu, tỉnh Lào Cai

Phường Âu Lâu nằm ở phía Nam tỉnh Lào Cai, là địa bàn vùng thấp của tỉnh. Âu Lâu là vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa, vốn là vùng ven sông Hồng hiền hòa, được thiên nhiên ưu đãi với địa hình bằng phẳng, đất đai màu mỡ, thuận lợi cho phát triển nông nghiệp, dịch vụ và công nghiệp. Với vị trí tiếp giáp trung tâm hành chính tỉnh Lào Cai, Âu Lâu đang dần khẳng định vai trò là khu vực trọng điểm trong quy hoạch mở rộng không gian đô thị Lào Cai.

1. Lịch sử hình thành

Phường Âu Lâu được thành lập theo Nghị quyết số 1673/NQ-UBTVQH15 ngày 16 tháng 6 năm 2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Lào Cai năm 2025, trên cơ sở sáp nhập phường Hợp Minh (cũ), xã Âu Lâu (cũ), xã Giới Phiên (cũ), xã Minh Quân (cũ).

2. Địa lý tự nhiên

Phường Âu Lâu nằm ở phía Nam của tỉnh Lào Cai, là địa bàn vùng thấp của tỉnh, có diện tích tự nhiên là 6.617 ha (66,17 km2), phía Tây giáp xã Việt Hồng và xã Lương Thịnh, tỉnh Lào Cai; phía Nam giáp xã Đan Thượng và xã Hiền Lương, tỉnh Phú Thọ; phía Tây Bắc giáp với xã Quy Mông, tỉnh Lào Cai; phía Bắc và Đông giáp phường Nam Cường, phường Yên Bái và phường Văn Phú.

Địa hình:  Địa hình tự nhiên có độ cao trung bình từ 50-75m so với mực nước biển với 3 địa hình chủ yếu: Địa hình bậc phù sa sông Hồng bằng phẳng; địa hình đồi bát úp đỉnh bằng, sườn dốc; địa hình thung lũng xen giữa các đồi.

Khí hậu: Đặc trưng của khí hậu Âu Lâu là nhiệt đới gió mùa, nắng và mưa nhiều, nền nhiệt cao. Nhiệt độ trung bình ít biến động trong năm (khoảng 18-20oC), cao nhất 37-39oC, thấp nhất 7-8oC. Gió thịnh hành là gió mùa đông bắc và gió mùa đông nam. Mưa nhiều nhưng phân bố không đều, lượng mưa trung bình 1.800 - 2.000mm/năm, cao nhất tới 2.204mm/năm và thấp nhất cũng đạt 1.106mm/năm.

Hạ tầng giao thông: Phường Âu Lâu có mạng lưới giao thông khá thuận lợi bao gồm đường bộ, đường thuỷ, giữ vị trí quan trọng trong đầu mối giao thông huyết mạch nối vùng Tây Bắc với đồng bằng Bắc Bộ và các tỉnh Đông Bắc; trong tương lai có tuyến đường sắt liên vận quốc tế và đường cao tốc xuyên Á nối Hải Phòng - Hà Nội - Lào Cai - Vân Nam (Trung Quốc); cách thủ đô Hà Nội 170 km về hướng Đông.

Tài nguyên thiên nhiên: Phường Âu Lâu có nguồn nước dồi dào, bao gồm cả nước mặt và nước ngầm phân bố các suối, đập và hồ tự nhiên có lưu vực rộng như suối Ngòi Lâu, đập Ngả Hai, đập Đoàn Kết, đập Đá Mài, hồ Đầm Hậu, hồ Đầm Quấn. Tổng diện tích sông suối và mặt nước chuyên dụng trên 450 ha có giá trị lớn về kinh tế và cảnh quan cho đời sống và sản xuất.

Tổng diện tích đất tự nhiên phường là 6.617 ha; trong đó: đất nông lâm nghiệp là 3590.88, chiếm 54,2%; đất phi nông nghiệp 2.087ha; đất chưa sử dụng 143.92 ha; Nguồn dự trữ đất của phường còn khá lớn, tạo điều kiện cho quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng đô thị mới.

3. Địa lý hành chính

Phường Âu Lâu có tổ chức bộ máy được sắp xếp tinh gọn, khối cơ quan Đảng bao gồm: Cơ quan Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy, Ban xây dựng Đảng, Văn phòng Đảng ủy. Khối đoàn thể bao gồm: Mặt trận tổ quốc xã, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên; Khối chính quyền: Hội đồng nhân dân xã đã thành lập 02 ban chuyên trách là Ban Kinh tế - Ngân sách và Ban Văn hóa- Xã hội khóa XV, nhiệm kỳ 2021-2026. Ủy ban nhân dân xã bao gồm 03 cơ quan chuyên môn (Phòng Kinh tế, Phòng Văn hóa- Xã hội, Văn phòng HĐND và UBND xã) và 01 tổ chức hành chính trực thuộc là Trung tâm Phục vụ hành chính công.

4. Địa lý nhân văn

- Dân cư: Phường Âu Lâu dân cư đông đúc, có 6.029 hộ gia đình với 22.245 nhân khẩu, mật độ dân số trung bình là 351 người/km2,

- Dân tộc: Phường Âu Lâu có 08 dân tộc anh em cùng sinh sống, gồm các dân tộc Kinh, Dao, Tày, Nùng, Cao Lan, Mông, Giáy, trong đó dân tộc kinh chiếm 98,04% dân số trên địa bàn phường.

- Tôn giáo: Trên địa bàn phường có 02 tổ chức tôn giáo hoạt động là Phật giáo (Di tích Lịch sử Văn hoá cấp tỉnh là Chùa Long Khánh và Chùa Linh Thông) và Công giáo (Nhà thờ Giáo xứ Bảo Long và nhà thờ Âu Lâu; có 5 giáo họ gồm: Giáo họ Âu Lâu, Giáo điểm Châu Giang, Giáo họ Đồng Lạc, Giáo họ Bình Trà, Giáo họ Minh Quân).

Văn hóa:  Phường Âu Lâu phát triển đa dạng văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao, tạo sức lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng dân cư, 91% tổ dân phố được công nhận “Tổ dân phố hạnh phúc"; chỉ số hạnh phúc của người dân năm 2025 ước đạt 79%. Tỷ lệ hộ nghèo chiếm 0,05%, hộ cận nghèo chiếm 0,4%; tỷ lệ các tổ dân phố được được tiếp cận với đường truyền băng thông rộng đạt 34/34 tổ dân phố.

Y tế: Công tác y tế trên địa bàn phường trong thời gian qua đã có nhiều chuyển biến tích cực, góp phần bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân. Trên địa bàn có 4 trạm y tế (Trạm Y tế Hợp Minh, Trạm Y tế Giới Phiên, Trạm Y tế Âu Lâu, Trạm Y tế Minh Quân) với 02 bác sỹ và 01 bệnh viện (Bệnh viện Đa khoa số 1 Lào Cai) đóng chân trên địa bàn với 266 bác sỹ (trong đó bệnh viện đa khoa số 1 tỉnh Lào Cai 264 bác sỹ). Duy trì tỷ lệ dân cư dùng nước hợp vệ sinh đạt 98.5%; duy trì tỷ lệ phường đạt chuẩn quốc gia về y tế và người dân được quản lý hồ sơ sức khỏe đạt 99.8%; thực hiện tiêm chủng và uống vitamin A, uống thuốc giun, tiêm chủng đầy đủ theo lịch đạt 100%; tỷ lệ học sinh tham gia bảo hiểm y tế học đường đạt 100%.

Giáo dục: Trên địa bàn phường có 09 trường với 262 viên chức (04 trường mầm non, 05 trường Tiểu học và Trung học cơ sở) thuộc phường quản lý, 100% trường học trực thuộc được công nhận mô hình “Trường học hạnh phúc”, 96,9% gia đình được công nhận “Gia đình hạnh phúc”. Triển khai thực hiện đồng bộ các giải pháp phát triển, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo. 100% trường Mầm non và Phổ thông đạt chuẩn Quốc gia mức độ 1, trong đó có 40% trường đạt chuẩn Quốc gia mức độ 2. Tỷ lệ học sinh hoàn thành chương trình cấp học đạt trên 99%; tỷ lệ tốt nghiệp THPT đạt trên 99%...;

Đội ngũ cán bộ, giáo viên ở các trường học trên địa bàn phường có trình độ đạt chuẩn và trên chuẩn, tâm huyết với nghề, không ngừng đổi mới phương pháp giảng dạy, ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Tỷ lệ huy động trẻ đến trường đạt cao, hằng năm duy trì và nâng cao các tiêu chí phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi, phổ cập tiểu học và trung học cơ sở. Bên cạnh chương trình học chính khóa, các trường học còn tổ chức nhiều hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm sáng tạo, thi tìm hiểu truyền thống lịch sử - văn hóa địa phương, giáo dục kỹ năng sống, phòng chống bạo lực học đường, an toàn giao thông… nhằm phát triển toàn diện năng lực, phẩm chất của học sinh.

Lễ hội: Hằng năm trên địa bàn phường tổ chức 04 lễ hội (Lễ hội giỗ Mẫu đền Bà Áo Trắng; lễ hội Đình Giới Phiên; Đình Đông Thịnh; Đình Hòa Quân)

Di tích Lịch sử: Trên địa bàn có 08 di tích Lịch sử - Văn hoá cấp tỉnh (Đình Đông Thịnh; Đền Bà Áo Trắng; Đình Giới Phiên; Đình, Đền Âu Lâu; Nhà Tằm; Đình Hòa Quân; Chùa Long Khánh và Chùa Linh Thông).

5. Tiềm năng kinh tế

Sau khi thành lập đơn vị hành chính mới, Phường Âu Lâu từng bước đa dạng hóa các thành phần kinh tế và thúc đẩy chuyển dịch theo hướng tích cực. Triển khai xây dựng nhiều mô hình, dự án phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp, thủy sản liên kết theo chuỗi giá trị gắn với tiêu thụ sản phẩm; thu nhập bình quân đầu người đạt 73 triệu đồng/năm. Giá trị sản xuất công nghiệp năm 2025 ước đạt 1.373 tỷ đồng (theo giá so sánh năm 2010), tăng hơn 1,5 lần so với năm 2020; doanh thu bán lẻ hàng hóa năm 2025 ước đạt 2.640 tỷ đồng; kết cấu hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng giao thông được đầu tư xây dựng theo hướng đồng bộ, gắn với phát triển đô thị.

Trên địa bàn phường có 02 cụm công nghiệp của tỉnh Lào Cai (cụm công nghiệp Minh Quân diện tích quy hoạch là 75ha, cụm công nghiệp Âu Lâu diện tích quy hoạch là 50.38ha); 02 khu công nghiệp (khu công nghiệp Âu Lâu và khu công nghiệp Trấn Yên, hiện tại khu công nghiệp Trấn Yên đang thực hiện triển khai xây dựng). Các cụm công nghiệp và khu công nghiệp đang tạo ra công ăn, việc làm cho hàng nghìn lao động tại địa phường.

Âu Lâu có tuyến đường cao tốc nối liền khối kinh tế Lao Cai - Hà Nội - Hải Phòng với 02 nút giao sẽ thúc đẩy giao thương kinh tế, tạo tiền đề cho phát triển ngành logistic, thuận lợi cho ngành du lịch. Âu Lâu tương lai có ga đường sắt kết nối hành lang kinh tế Đông - Tây. 

Âu Lâu có cảnh quan đẹp, nhiều khu vực mang vẻ nguyên sơ và đa dạng thực vật là lợi thế lớn trong phát triển du lịch tai địa phường. Có sân golf nằm ở vị trí đắc địa, được đánh giá là thuận lợi và phù hợp với thiết kế sân golf kết hợp du lịch nghỉ dưỡng. Nơi đây có thảm thực vật đa dạng và cảnh quan được thiên nhiên ưu ái. Với tiêu chí duy trì và bảo tồn cảnh quan có sẵn, giữ gìn tối đa nét đẹp của tự nhiên, sân golf sẽ đem lại nét đẹp riêng biệt thu hút nhiều khách du lịch tới địa phường.

Với tiềm năng sẵn có cùng sự nỗ lực vươn lên của chính quyền và nhân dân, phường Âu Lâu đang từng bước khẳng định vị thế là một trong những địa bàn năng động, phát triển của tỉnh Lào Cai. Giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời đẩy mạnh phát triển kinh tế – xã hội, xây dựng hạ tầng đồng bộ, Âu Lâu đang chuyển mình mạnh mẽ, hướng tới mục tiêu trở thành phường văn minh, hiện đại, góp phần xây dựng Lào Cai ngày càng giàu đẹp./.

Nguồn: https://www.laocai.gov.vn/du-dia-chi-lao-cai/du-dia-chi-phuong-au-lau-tinh-lao-cai-1548079